1398/03/19

نهادهای دولتی موظف به تحویل اسناد ملی به سازمان اسناد و کتابخانه ملی هستند

ایبنا

نهادهای دولتی موظف به تحویل اسناد ملی به سازمان اسناد و کتابخانه ملی هستند

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نسبت به تحویل اسناد ملی نهادهای دولتی به این سازمان تاکید کرد و گفت: همه دستگاه‌ها دولتی موظف هستند اسناد خود را بعد از تولید در قالب الکترونیکی و کاغذی تحویل سازمان اسناد دهند.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، اشرف بروجردی در نخستین کنگره مطالعات آرشیوی و دومین همایش اسناد ایرانی که یکشنبه 19 خرداد ماه در ساختمان اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد، اظهار کرد: در این کنگره به عنوان محفلی برای خوشه‌چینی دانش در حوزه آرشیو گردهم آمده‌ایم تا دانسته‌های این حوزه را به اشتراک و در اختیار دیگران قرار دهیم.
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ادامه داد: امروز که در هفته جهانی آرشیو قرار داریم، جمهوری اسلامی نیز به عنوان کشوری با سابقه دیرینه در حفظ و نگهداری آرشیوها از گذشته ایام شناخته می‌شود و از سلسله‌های مختلف پادشاهی نیز در این حوزه پیشقدم و پیشگام بوده است.

بروجردی با تشریح اهمیت هفته جهانی  آرشیو تصریح کرد: گرامی داشتن این هفته و برگزاری این مراسم در راستای انتقال دانسته‌های آرشیوی به سطح جامعه است تا دیگر نهادها و دستگاه‌ها نیز که در حوزه آرشیو از تولید سند و نگهداری آن تلاش می‌کنند حساس‌تر شوند.

وی عنوان کرد: در این زمینه یکی از رسالت‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی نیز حفظ و نگهداری اسناد و آرشیوهای ملی است، به هر حال باورها و اعتقادات به انجام یک کار؛ زمانی شکل می‌گیرد که توسط اسناد تایید و یا رد شود که تایید شده‌ها تقویت و رد شده‌ها کنار گذاشته می‌شود.

بروجردی گفت: رسالت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران این است که مفاهیم علمی که بر مبنی سندی شکل گرفته است توسعه داده شود و به سطح جامعه تسری داده شود.

برای تثبیت دانسته‌هابه سند نیازمندیم

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران افزود: تلاش مجامع بین‌المللی نیز برای انتخاب روز و هفته جهانی آرشیو برای این است تا دیگران نیز از حوزه دانش آرشیوی بهره‌مند شوند، بنابراین برای تثبیت دانسته‌ها و جهت ایجاد یک محک علمی نیاز به سند وجود دارد که باید روند تولید و آرشیو این اسناد به اشکال مختلف صورت پذیرد.

بروجردی عنوان کرد: دولت جمهوری اسلامی ایران بر طبق قانون تاکید دارد که همه نهادهای مقننه و مجریه؛ هر سندی تولید و نگهداری می‌کنند باید شرایط نگهداری آن را طبق استانداردهای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران لحاظ کنند از جمله اینکه به این سمت و سو حرکت کنند تا اسناد به صورت الکترونیکی درآمده و در اختیار این سازمان قرار گیرد.

وی با تاکید بر شناخت استاندارد، شاخص‌ها و دستورالعمل‌های چگونگی حفظ و نگهداری اسناد و آرشیوها به صورت الکترونیکی، ادامه داد: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از همه دستگاه‌های دولتی که برای حفظ و نگهبانی این گنجینه عظیم دانشی تلاش می‌کنند از جمله مرکز آرشیو ملی ایران سپاسگزار است.

بروجروی در ادامه عنوان کرد: پس از پیروزی انقلاب،  خیلی توجه به نگهداری اسناد نشد و بخشی از اسناد این سرزمین بیرون از مرزها رفته یا مورد غفلت قرار گرفت و آرام آرام پس از اتمام جنگ، توجه به حفظ و نگهداری اسناد مورد توجه قرار گرفت.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تصریح کرد: به هر حال هشت سال در کشور جنگی رخ داد و تجربه بسیار عظیمی به دست آمد تا با این تجربه از ایجاد جنگ‌های دیگر جلوگیری شود.

بروجردی با اشاره به قانون حفظ اسناد و تصویب آن در سال 1349 بیان داشت: پس از انقلاب به یکباره دغدغه همه دستگاه‌ها این شد تا اسناد خود را حفظ کنند و خوشبختانه قانون رویکردی ویژه‌ای برای نهاد آرشیو ملی ایران داشت تا بتواند نگهبان و حافظ اسناد آرشیوی کشور باشد، بنابراین طبیعی است که همه دستگاه‌ها دولتی موظف هستند اسناد خود را بعد از تولید در قالب الکترونیکی و کاغذی تحویل سازمان اسناد دهند؛ مگر اینکه نهادی قواعد و مختصات نگهداری از اسناد را رعایت کند کما اینکه همین مورد نیز ناقص قانون است.

وی ادامه داد:‌ بنابراین طبق قانون، همه اسناد ملی باید در اختیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی قرار گیرد و شاید این سوال پیش بیاید مگر این سازمان چقدر جا برای نگهداری این تعداد اسناد دارد درحالی‌که تمرکز سازمان بر اسناد الکترونیکی است و اسناد کاغذی نیز باید با نظارت سازمان اسناد توسط دیگر نهادها نگهداری شود، براین اساس دیگر نهادها نباید به اختیار خود استانداردهای نگهداری اسناد را انجام دهند و باید استانداردهای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران رعایت شود.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با اشاره به تدوین بخش عمده استانداردهای حفظ و نگهداری اسناد توسط این سازمان بیان داشت: در زمینه استانداردهای حفظ و نگهداری اسناد براساس تعامل با مراکز بین المللی اسناد صورت می‌پذیرد و چیزی جدا از استانداردهای بین المللی اسناد وجود ندارد و شاید در برخی مواقع لازم شود این استانداردها بومی شود.

مراکز اسناد، هوشیار عمل کنند

بروجردی با تاکید بر اهمیت انتقال و تحویل اسناد توسط سازمان‌ها به مرکز آرشیو ملی ایران ادامه داد: بنابراین اگر این مسئله را به عنوان یک اصل بپذیریم مراکز مختلف که به عنوان مراکز اسناد وجود دارند برای اجرای این قانون باید هوشیار عمل کنند و اسناد ملی خود را به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تحویل دهند.

وی ادامه داد: ‌یکی از این مراکز؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی است که موظف است، اسناد و حداقل اسناد دیجیتال خود را به سازمان اسناد و کتابخانه ملی تحویل دهد زیرا سازمان اسناد و کتابخانه ملی زیر مجموعه نهاد ریاست جمهوری است که بالاترین نهاد اجرای کشور محسوب می‌شود ولی این اتفاق هنوز رخ نداده است، بنابراین عملکرد این سازمان نقصی ندارد بلکه مقاومت دستگاه‌ها برای اجرای قانون وجود دارد درحالی‌ که قانون همگانی است و اختصاصی نیست.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران درباره تحویل برخی اسناد که این سازمان نقش مشوق را بر عهده دارد، نیز گریزی زد و گفت: از جمله این اسناد مربوط به اسناد خاندان‌ها است که تاکنون گام‌های برای تحویل این اسناد همچون تحویل اسناد خاندان آیت الله بهشتی، آیت الله مطهری، اسناد شورای انقلاب با کمک مرکز اسناد آیت الله هاشمی رفسنجانی صورت پذیرفته است.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بیان داشت:‌ اسناد خانوادگی و دولتی مراحلی را طی می‌کنند تا مورد حفظ و نگهداری قرار گیرد که در مرحله نخست، مورد بازخوانی قرار گرفته و با اجرای مراحل دیگری در نهایت تحت حفظ و نگهداری قرار می‌گیرند.

بروجردی عنوان کرد: امیدواریم روزی برسد که رسالت خود را برای حفظ و نگهداری و انتقال این اسناد به آیندگان به نحو احسن انجام داده باشیم و شاهد روزی باشیم که با کمال افتخار اظهار کنیم که بزرگترین گنجینه دانشی را دراختیار داریم تا به صورت تسهیل شده در دسترس عموم قرار داده شود زیرا متاسفانه هنوز در این زمینه مشکل وجود دارد تا افراد بتوانند به سهولت به مطالعات و تحقیقات خود دسترسی پیدا کنند.

سرنوشت بدی گریبان مراکز آرشیو جهان را گرفته است

سووتان سووت لوفسکی، رییس دفتر منطقه‌ای یونسکو در ایران در نخستین کنگره مطالعات آرشیوی و دومین همایش اسناد ایرانی که یکشنبه 19 خردادماه در ساختمان آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد، گفت: بسیار مفتخرم که امروز به مناسبت آیین بازگشایی نخستین کنگره مطالعات آرشیوی و دومین همایش اسناد ایرانی در بین شما حضور دارم. می‌خواهم تشکر ویژه‌ای از کتابخانه ملی و سازمان اسناد برای ابتکار ارزشمندشان در برگزاری این برنامه داشته باشم.

وی افزود: هماگونه که می‌دانید، نهم ژوئن مصادف با روزی است که شورای جهانی آرشیو با حمایت سازمان یونسکو، ایجاد شد. در سال 1948، آرشیویست‌ها از سراسر دنیا در یک نشست سه روزه در پاریس شرکت کردند تا ارتباط میان آرشیوست‌های ملت‌های مختلف را تقویت کنند، استفاده از اسناد را ترویج کرده و مستندسازی تجارب انسانی را ارتقا بخشند.

وی گفت: خوشبختانه مدت زیادی است که در نقاط گوناکون دنیا افرادی بوده اند که به نگهداری و جمع‌آوری اسناد می‌پرداختند تا آن‌ها و ایده‌های موجود در آن‌ها را در دسترس دیگران قرار دهند.

سووت لوفسکی درخصوص چرایی اهمیت آرشیو ادامه داد: چگونه می‌دانید از کجا آمده‌اید؟ چطور در مورد خودتان، خانواده‌تان، سازمانی که در آن کار می‌کنید منطقه و کشورتان اطلاعات به دست می‌آورید؟ در اطراف ما منابع زیادی برای ثبت حافظه وجود دارد. یادآوری شفاهی، زبان، معماری، مناظر همگی تاثیر خود را دارند. با این حال، یک منبع عظیم وجود دارد که همه ما برای یادگیری در مورد گذشته به آن تکیه می‌کنیم . آن منبع آرشیو است.

رییس دفتر منطقه‌ای یونسکو در ایران یادآور شد: آرشیوها شواهدی از فعالیت‌ها را در اختیار ما قرار می‌دهند و اطلاعات بیشتری در مورد افراد و نهادها به ما می‌دهند. آنها داستان‌هایی را بازگو می‌کنند. آرشیوها همچنین حس هویت و درک ما از فرهنگ‌ها را افزایش می‌دهند.

وی گفت: آرشیوها میراث فرهنگی و منبع اطلاعاتی مهمی هستند. میراث آرشیوی، گواه ارزشمندی در مورد توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بشریت است. تنوع منابع و قالب‌های آرشیوی قابل توجه است. برای تضمین نگهداری از این منابع، وجود یک رویکرد جامع که همه‌ی گونه‌ها و قالب‌های آرشیوی را در بر بگیرد، ضروری است. تمرکز بر گونه ذخاصی از اسناد و منابع، ناممکن است.

وی اضافه کرد: سازمان یونسکو به عنوان خانه میراث، همکاری و مشارکت بین دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و بنیادها را ترویج کرده تا از بزرگترین گنجینه‌های جهان محافظت و نگهداری کند.

سووت لوفسکی افزود: در این راستا، یونسکو در سال 1992 برنامه حافظه جهانی را ایجاد کرد تا از ارزشمندترین میراث مستند جهانی که در آرشیوها، موزه‌ها و کتابخانه‌ها قرار دارند محافظت و نگهداری کرده و برای همگان امکان دسترسی به آن‌ها را فراهم کند.

وی گفت: در سال 2005 کنفرانس عمومی یونسکو، بزرگداشت روزجهانی میراث دیداری شنیداری را تصویب کرد، هدف از انتخاب این روز، افزایش آگاهی عمومی در خصوص نیاز به اقدامات فوری در این زمینه بود و نیز تصدیق اهمیت آرشیوهای دیداری شنیداری و اسناد به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر هویت ملت‌ها بود.

اعلامیه جهانی آرشیو از مهم‌ترین پیشرفت‌ها بود

رییس دفتر منطقه‌ای یوسنکو در ایران ادامه داد: در سال 2011 نیز یونسکو اعلامیه جهانی آرشیو که ابتکار آن برعهده شورای جهانی آرشیو بود، تصویب کرد که یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های این حوزه در سطح بین‌المللی به شمار می‌رود. این اعلامیه گاهی مهم در جهت بهبود درک و آگاهی از آرشیوها در میان عموم مردم و تصمیم‌گیرندگان کلیدی است. بیانیه‌ای قدرتمند و موجز در مورد اهمیت آرشیوها در جامعه مدرن است.

وی گفت: با وجود دستاوردهای قابل توجه در حوزه نگهداری از آرشیوها، بسیاری از آن‌ها در معرض تهدیدهای بسیاری هستند به عنوان مثال پیامدهای تغییرات اقلیمی، فقدان امکانات مناسب، چالش‌های اقتصادی و دیگر تاثیرات منفی را می‌توان مورد اشاره قرار داد.

آرشیوها انبارهای منفعل از منابع قدیمی نیستند

سووت لوفسکی ضمن ابراز تاسف از اینکه سرنوشت‌های بدی گریبانگیر مجموعه‌های ارزشمندی در سراسر جهان است، افزود: بسیاری از آن‌ها برای همیشه از بین رفته‌اند و با از بین رفتنشان، مجموعه‌های کاملی از داستان‌های مردم، ملت‌ها و تمدن‌ها از میان رفته است.

رییس دفتر منطقه‌ای یونسکو در ایران، خاطرنشان کرد: ما باید هرچه در توان داریم برای نگهداری و حفاظت از این آرشیوها انجام دهیم. آرشیوها انبارهای منفعل از منابع قدیمی نیستند بلکه پایگاه‌هایی هستند که شخص می تواند در آن جست و جو و تحقیق کرده یاد بگیرد و لذت ببرد. آنها برای هر فردی موضوعی قابل ارائه دارند. بیایید دست به دست هم بدهیم تا حافظه ملت‌ها را زنده نگه داشته و گذشته را در دسترس همگان قرار دهیم.